Naar de Homepage PublicatiesJeugd
 
Doelgroepanalyse problematische jongeren in Assen
Bestelinformatie
Deze publicatie is te bestellen door overmaking van
€ 9,10 + € 3,50 verzendkosten (bij bestelling van meerdere publicaties € 6,00) op rekening NL31 INGB 000 4 5997 84 ING-Bank ten name van Stichting INTRAVAL te Groningen, onder vermelding van de titel(s) en uw naam + adres.
Samenvatting en conclusies
In dit laatste hoofdstuk wordt allereerst ingegaan op de opzet van de doelgroepanalyse. In de tweede paragraaf wordt achtereenvolgens de algemene situatie, het middelengebruik en de overlast en criminaliteit besproken. Vervolgens wordt ingegaan op de hangplekken en de groepen die zijn te onderscheiden. Als laatste volgen de conclusies.
7.1 Onderzoeksopzet
In Assen maakt een klein deel van de jongeren zich schuldig aan ernstige vormen van vandalisme en criminaliteit. Daarnaast komt een groep jongeren van 12-18 jaar regelmatig met politie en justitie in aanraking. Volgens betrokkenen zouden in de gemeente Assen diverse groepen jongeren te onderscheiden zijn die zich op uiteenlopende locaties ophouden. De groepsvorming zou bij een deel van de voorbijgangers en bewoners tot gevoelens van onveiligheid hebben geleid. Bovendien zouden ondernemers, met name rondom het Koopmansplein, hebben geklaagd over vernielingen die zijn aangericht. Daarnaast hingen in enkele wijken (met name in Peelo en Marsdijk) groepen jongeren rond die volgens bewoners en ondernemers overlast zouden hebben veroorzaakt. De problematische jongeren worden in Assen naar toenemende problematiek onderverdeeld in vier categorieën: de preventiecategorie, de risicocategorie, de maatregelcategorie en de professionele criminelen.
De gemeente Assen heeft onderzoeks- en adviesbureau INTRAVAL gevraagd een doelgroepanalyse van de problematische jongeren uit te voeren om de huidige aard en omvang van problematische groepen jongeren in Assen in kaart te brengen. Het onderzoek richt zich vooral op rondhangende jongeren die tot de risicocategorie behoren waarbij de achtergronden, met name de herkomst en de (ideeën over de) vrijetijdsinvulling van de jongeren, een belangrijke rol spelen. De twee centrale onderzoeksvragen luiden dan ook als volgt:
a. Welke groepen rondhangende, problematische jongeren zijn in Assen te onderscheiden en welke omvang en samenstelling hebben deze groepen naar achtergrondkenmerken (zoals leeftijd, geslacht, herkomst, opleiding, werk en woon-/ gezinssituatie)?
b. Op welke wijze vullen deze jongeren hun vrije tijd in en wat is hun mening over hun vrije tijdsbesteding?
Om deze vragen te beantwoorden zijn reeds beschikbare gegevens over problematische jongeren verzameld, gesprekken gevoerd met sleutelinformanten, veldwerkobservaties verricht en gesprekken gevoerd met de jongeren zelf. De onderzoeksresultaten zijn gebaseerd op het combineren van de gegevens uit deze verschillende bronnen (triangulatie).
7.2 Achtergrondinformatie
In deze paragraaf wordt achtereenvolgens ingegaan op de algemene situatie, het middelengebruik en de overlast en criminaliteit onder jongeren.
Algemene situatie
In Assen zijn meerdere voorzieningen die zich met name richten op problematische jongeren. Het gaat om de screeningscommissie, netwerk twaalf min en twaalf plus, de Toegang, de Centrale Opvang en het Regionaal Meld- en Coördinatiepunt. Verder zijn in Assen algemene voorzieningen voor jongeren aanwezig zoals de jeugdsociëteit in Marsdijk en het opbouwwerk.
De politie en de middelbare scholen in Assen hebben een aantal maatregelen getroffen om de problematiek van de jongeren te beperken. Zo werkt de politie onder meer met de Top-10 lijst en het School Adoptie Project. Verder hebben de middelbare scholen zorgteams ingesteld.
Middelengebruik
Uit gegevens van de Drentse GGD-en blijkt dat in Assen 25% van de meisjes in het voortgezet onderwijs rookt, terwijl 28% van de jongens dit doet. Landelijk rookt 28% van de meisjes, terwijl 27% van de jongens rookt. Verder blijkt dat het percentage in heel Drenthe dat dagelijks rookt toeneemt met de leeftijd. Dit geldt voor zowel meisjes als jongens.
De hoeveelheid alcohol die wordt gedronken door leerlingen in het voortgezet onderwijs in Drenthe neemt eveneens toe met de leeftijd. Het omslagpunt van geen naar wel alcohol drinken onder de Drentse leerlingen ligt, evenals bij roken, bij 13-14 jaar. Verder blijkt dat van alle leerlingen in het voortgezet onderwijs in Assen 25% van de jongens en 15% van de meisjes ooit wel eens cannabis heeft gebruikt. Landelijk liggen deze percentages respectievelijk op 24% en op 16%. Deze percentages liggen beduidend hoger onder de respondenten van onze doelgroepanalyse. Van hen gebruikt bijna drie vijfde (17) van de jongens wel eens hasj of weed, terwijl één derde (één) van de meisjes dat wel eens gebruikt. Overigens geeft bijna een derde (tien) van de jongens aan dagelijks softdrugs te gebruiken.
Tenslotte heeft 4% van de jongens in het voortgezet onderwijs in Assen ooit wel eens XTC gebruikt, terwijl minder dan 1% van de meisjes dit wel eens heeft gebruikt. Landelijk liggen deze percentages op respectievelijk 4% en 3%. Bij de jongens uit onze doelgroepanalyse ligt ook dit percentage beduidend hoger. Een vijfde (zes) zegt wel eens XTC te gebruiken. Overigens lijkt geen van de meisjes uit de doelgroepanalyse harddrugs te gebruiken.
Overlast en criminaliteit onder jongeren
Uit gegevens van de politie blijkt dat de overlast veroorzaakt door jongeren met name in Centrum Noord (onder andere Doevenkamp en omgeving) relatief hoog is. Dit geldt zowel voor de eerste vier maanden van 2001 als voor de voorgaande jaren. Daarnaast komt uit de gegevens naar voren dat jaarlijks ongeveer twee vijfde van alle verdachten van misdrijven in Assen tussen de 12 en 24 jaar oud is. Het gaat dan voornamelijk om vermogensdelicten, zoals (winkel)diefstallen en inbraken. Van de 12-17 jarige verdachten maakt ongeveer de helft zich hieraan schuldig, terwijl ongeveer een derde van de 18-24 jarige verdachten zich schuldig maakt aan vermogensdelicten. Van beide leeftijdscategorieën heeft ongeveer een vijfde een geweldsdelict gepleegd, meestal mishandeling.
Uit de Top-10 lijst van de politie (jongeren tot 18 jaar met vijf of meer politiecontacten) blijkt dat het grootste deel van de jongeren op die lijst zowel een gewelds- als een vermogensdelict heeft gepleegd. Nagenoeg alle jongeren op de Top-10 lijst hebben zorgcontacten gehad Verder blijkt uit deze lijst dat er geen verschillen bestaan in het aantal politiecontacten tussen de categorie 12-15 jarigen en de categorie 16-17 jarigen op de lijst. Wel hebben de 16 en 17 jarigen meer processen verbaal en vaker contact met het Openbaar Ministerie. Dit zou erop kunnen duiden dat de oudere jongeren (16-17 jaar) zwaardere delicten plegen. Uit de gesprekken die in het kader van dit onderzoek met de jongeren zijn gevoerd komt naar voren dat zij voornamelijk de volgende delicten plegen: fietsendiefstal; heling; en betrokkenheid bij vechtpartijen en ruzies.
   
7.3 Hangplekken
De meeste hangplekken waar jongeren samenkomen zijn gelegen in het centrum van Assen. Vooral op het Koopmansplein hangen dagelijks jongeren rond. Het betreft hier grotendeels allochtone jongens die voor de Free Recordshop staan of onder het afdak van de ingang van het overdekte winkelcentrum Forum. Met name op vrijdag, zowel 's middags als 's avonds, is de samenscholing op deze locatie groot. Dan staan er soms 30 tot 40 jongeren bij elkaar. Winkelend publiek ervaart deze groep vaak als bedreigend en intimiderend.
Daarnaast zit achter het gemeentehuis regelmatig een vaste groep autochtone jongens op de betonnen bankjes. Deze groep is hier met name 's avonds aanwezig. Leden van het bewonersoverleg geven te kennen wel eens overlast te ervaren van deze groep, maar hen niet verantwoordelijk te houden voor de vernielingen die in hun woonomgeving worden aangericht.
Verder staat 's avonds achter de Hema vaak een groep jongeren. Dit is een redelijk rustige locatie waar 's avonds weinig mensen lopen. Wel rijden er veel auto's langs. De groep die hier rondhangt bestaat voornamelijk uit autochtone jongens in de leeftijd van 16 tot 26 jaar.
De laatste plek in het centrum betreft de Gouverneurstuin. In deze tuin zit regelmatig, met name bij mooi weer, een aantal jongeren. De tuin is alleen overdag geopend en door de heg eromheen buiten het zicht van de omwonenden. Er staan bankjes en een overdekte muziekkoepel. Er is geen vaste groep die altijd in de tuin zit, maar het is meer een algemene verzamelplaats voor jongeren.
Naast de plekken in het centrum van Assen zijn er nog drie hangplekken, die in verschillende wijken liggen. Zo hangen op de schoolpleinen van De Regenboogschool, De Meander en het Noorderpoort-college 's avonds jongeren rond. Deze scholen liggen midden in de wijk Assen-Oost.
Verder wordt op het schoolplein van basisschool de Lichtbaak in Pittelo soms 's avonds door jongeren gevoetbald. De groep bestaat in totaal uit ongeveer 30 voornamelijk allochtone jongens.
De laatste hangplek betreft het winkelcentrum van Peelo. Op de hoek bij de snackbar en de apotheek staat elke dag een groep jongeren, waarvan het merendeel Antilliaans is. De groep veroorzaakt geen directe overlast, maar komt eerder bedreigend over. De meeste bezoekers van het winkelcentrum lijken zich onveilig te voelen en 's avonds niet meer naar het winkelcentrum te durven of te pinnen bij de pinautomaat dichtbij de snackbar.
7.4 Groepen
Matrix 7.1 geeft een overzicht van de verschillende groepen met enkele kenmerken. Aan de hand van deze matrix worden per probleemcategorie de zes groepen besproken. Als eerste komen de groepen aan bod die in de preventiecategorie vallen. Vervolgens worden de groepen besproken die tot de risicocategorie behoren. Daarna volgt de maatregelcategorie en de professionele criminelen. Ter afsluiting wordt een groep oudere rondhangers beschreven, die grotendeels buiten de doelgroep van dit onderzoek valt.
Matrix 7.1
Kenmerken groepen
groep locatie omvang totaal geslacht leeftijd etniciteit middelen activiteiten overlast criminaliteit
Preventie
braverikken Hema 20-25 jongens en meisjes 16-26 Autochtoon geen praten, autorijden en muziek luisteren geluids- en parkeeroverlast nee
sportieve allochtonen Lichtbaak 25-30 jongens 15-18 Allochtoon deels cannabis en alcohol praten en voetballen nee nee
alto's Goeverneurstuin en Plok 10-15 jongens 15-20 Autochtoon cannabis en alcohol praten en drinken nee nee
Preventierisico
gemêleerde autochtonen Assen-Oost 20 jongens en meisjes 13-17 Autochtoon cannabis en alcohol praten, blowen en voetballen nee deels
Risico
allochtone druktemakers Koopmansplein 20-30 jongens en meisjes 14-18 Allochtoon en Autochtoon cannabis praten en blowen storen winkelend publiek ja
experimenterende criminelen Gemeentehuis 20-25 jongens 15-18 Autochtoon cannabis en alcohol praten, blowen en drinken nee ja
 
Het totaal aantal 12 tot en met 23 jarigen in Assen op 31 december 2000 omvat 7.196 jongeren (Tussenevaluatie Jeugd en Veiligheid 1999-2000). In matrix 7.1 staat de omvang van de zes groepen vermeld, zoals die wordt geschat door de groepsleden. Voor de zes groepen tezamen komt dat aantal neer op minimaal 115 jongeren en maximaal 145 jongeren. Dit is anderhalf tot twee procent van alle 12 tot en met 23 jarigen in Assen.
Alle respondenten van deze doelgroepanalyse hebben in de interviews overigens aangegeven dat zij tevreden zijn met de thuissituatie. Verder zegt geen van hen thuis problemen of conflicten te hebben. Tevens geeft het merendeel aan niet uit een gebroken gezin te komen. Er kan daarom niet worden geconcludeerd dat er een directe relatie is tussen risicogedrag binnen de groep en het behoren tot een gebroken gezin.
Preventiecategorie
In totaal vallen drie groepen in de preventiecategorie. Het gaat om jongeren bij wie er niet of nauwelijks sprake is van risicogedrag. Het merendeel zit op school en vertoont soms spijbelgedrag.
De Braverikken
De eerste groep die in de preventiecategorie valt zijn de zogenoemde Braverikken. Deze groep staat vaak 's avonds achter de Hema in het centrum van Assen. De totale omvang van de groep is 20 tot 25 jongeren, terwijl op de hangplek meestal zo'n acht tegelijk aanwezig zijn. Het zijn nagenoeg allemaal autochtone jongens in de leeftijd van 16 tot 26 jaar. Ook enkele meisjes maken deel uit van de groep. Allen wonen in het centrum. De meesten komen uit een ongebroken gezin, waarvan beide ouders werken. Een deel van hen volgt onderwijs, terwijl anderen werken. Ze geven aan het druk te hebben met school en werk.
De meesten doen aan sport. Verder gaan ze niet of nauwelijks naar voorzieningen of georganiseerde activiteiten voor jongeren. Ze geven aan dat er voor de jeugd die jonger is dan zij weinig te doen is in Assen.
De jongeren drinken achter de Hema nooit alcohol, hetgeen ze wel doen tijdens het uitgaan in Zevenhuizen, Groningen en soms Duitsland. In Assen gaan zij nauwelijks uit, omdat de sfeer daar volgens hen niet gezellig is. Door geen van de groepsleden worden drugs gebruikt. Verder maken zij zich niet schuldig aan criminaliteit.
Sportieve Allochtonen
De tweede groep die in de preventiecategorie valt zijn de zogenoemde Sportieve Allochtonen. Deze groep bevindt zich met name op het schoolplein van basisschool de Lichtbaak in Pittelo. Overigens komt een deel van de jongeren ook op het Koopmansplein. De groep omvat in totaal 25 tot 30 jongeren, waarvan meestal 15 tot 30 tegelijk op het schoolplein aanwezig zijn. Het gaat om allochtone jongens in de leeftijd van 15 tot 18 jaar, die allemaal bij hun ouders in Pittelo wonen. Geen van de groepsleden die zijn gesproken komt uit een gebroken gezin. Verder hebben de vaders van bijna alle groepsleden een baan, terwijl bijna geen van de moeders betaalde arbeid verricht. De helft gaat naar het VBO, terwijl de overigen MAVO, HAVO en MBO volgen. Een klein deel van hen spijbelt af en toe.
In hun vrije tijd doen de meesten aan sport in clubverband, terwijl ze ook vaak op het schoolplein voetballen. Ze geven aan dat er een gebrek is aan goede voetbalveldjes. Verder maakt een klein deel gebruik van jeugdvoorzieningen (zoals de jeugdsoos, een buurthuis of naschoolse opvang) of neemt deel aan georganiseerde activiteiten, zoals het jaarlijkse voetbaltoernooi of activiteiten in het buurthuis de Steiger en de Turkse Culturele Vereniging. De anderen hebben hiervoor geen belangstelling. Zij willen graag een game-centrum, die toegankelijk is voor jeugd vanaf 14 jaar oud. Verder wil een aantal vaker grote jeugdvoetbaltoernooien, zoals die in het Donaudal plaatsvinden. De meesten gaan regelmatig uit in Assen, waarbij een aantal aangeeft discotheken met R&B- en hiphopmuziek te missen.
Enkele groepsleden gebruiken cannabis en alcohol. Harddrugs worden binnen deze groep volgens eigen zeggen niet gebruikt. Tenslotte maakt een klein deel zich schuldig aan lichte criminaliteit, hetgeen hen tot dusverre niet in aanraking heeft gebracht met de politie.
Alto's
De derde groep in de preventiecategorie zijn de zogenoemde Alto's. Deze groep komt in het weekeinde en in de vakanties onder meer in de Gouverneurstuin en in de stripwinkel Plok. De totale omvang is 10 tot 15 jongeren, waarvan meestal vijf tegelijk op één van de hangplekken aanwezig zijn. Alle groepsleden zijn autochtone jongens met een leeftijd van 15 tot 20 jaar, die verspreid over Assen wonen. Een aantal van hen komt uit een gebroken gezin. Verder hebben beide ouders van de meeste groepsleden een baan. Het opleidingsniveau loopt uiteen van VBO tot HAVO. Spijbelgedrag vertonen zij niet of nauwelijks.
In hun vrije tijd kijken ze veel televisie en spelen ze kaartspellen bij Plok. Verder zijn enkelen lid van een sport- of muziekvereniging. De groep zou een film- of thema-avond, live muziek of een sporttoernooi bezoeken, wanneer deze georganiseerd zouden worden. De meesten gaan regelmatig uit in Assen. Zij geven aan tevreden te zijn over de uitgaansmogelijkheden. Het enige wat zij missen is een kroeg waar hardcore en heavymetal bands optreden.
De groepsleden drinken alleen in het weekeinde alcohol. Verder blowen de meesten een aantal keer per