INTRAVAL. Bureau voor sociaal-wetenschappelijk onderzoek en advies<
 
Geen Kinderspel
Hoofdstuk 1    Inleiding
De laatste tijd staan kinderen en jongeren weer meer dan ooit in de belangstelling, meestal naar aanleiding van negatieve berichten over onder meer een toename van agressie en criminaliteit. Regelmatig verschijnen er publikaties over het stijgen van het aantal kinderen met gedragsproblemen op school. Men maakt zich vooral zorgen over de toegenomen normloosheid van jongeren. Hierbij wordt de nadruk gelegd op het feit dat de jeugd op steeds jongere leeftijd over gaat tot criminaliteit en daarbij meer en meer agressie en geweld laat zien.
1.1    Achtergrond onderzoek
Ook door het Groningse project 'Kinderwerk '90' en het 'Buurtnetwerk jeugdhulpverlening 0-12 jaar Paddepoel/Tuinwijk/Selwerd' is de afgelopen jaren in toenemende mate agressief gedrag onder kinderen gesignaleerd. Naar aanleiding hiervan is in 1994 een 'brainstorm' middag georganiseerd met betrokkenen uit de wijken en enkele gemeentelijke instanties. Over de toegenomen agressie is men het eens. Onduidelijk blijft echter om hoeveel kinderen het gaat, welke vormen van agressie worden waargenomen, en waar het zich afspeelt. Ook het buurtnetwerk Vinkhuizen signaleert de problematiek en sluit zich aan bij het verzoek onderzoek te verrichten naar het agressieve gedrag van kinderen in het stadsdeel Noordwest-Groningen.
Het onderzoek, uitgevoerd door onderzoek- en adviesbureau Intraval, geeft inzicht in de aard, de omvang en de achtergronden van het agressieve gedrag van kinderen in de leeftijd van 3-12 jaar. Een beter inzicht moet de deelnemers aan de buurtnetwerken en gemeentelijke beleidsmakers in staat stellen concrete initiatieven te ontplooien om de problematiek te verminderen.
1.2    Vraagstelling
De vraagstelling van het onderzoek luidt als volgt:
Wat is de aard en de omvang van het agressieve gedrag door kinderen van 3-12 jaar in het stadsdeel Noordwest-Groningen (Paddepoel, Tuinwijk, Selwerd, Vinkhuizen)?
De deelvragen die hieruit voortkomen zijn:
- Wat is agressief gedrag?
- Wat zijn de oorzaken van agressief gedrag?
- Wat is de aard en de omvang van het agressieve gedrag in de bovengenoemde wijken?
- Wanneer wordt gedrag als agressief en intolerabel beleefd door kinderen, ouders, buurtbewoners en professionele werkers?
- Wat zijn de gevolgen van agressief gedrag door kinderen voor kinderen en volwassenen?
- Op welke wijze is de agressiviteit onder kinderen terug te dringen?
Voor het beantwoorden van bovengenoemde vragen zijn verschillende onderzoeksmethoden en -technieken gehanteerd. Allereerst heeft een literatuurstudie plaatsgevonden. Daarnaast zijn gesprekken gevoerd met sleutelinformanten en betrokkenen uit de betreffende wijken. De aard en omvang van de agressiviteit van kinderen is vastgesteld door 876 kinderen (ruim een derde van het totaal) te observeren. Daarnaast is bij 201 kinderen in de bovenbouw van het basisonderwijs (bijna een derde van het totaal) een vragenlijst afgenomen over agressie en pesten.
1.3    Stadsdeel Noordwest-Groningen
Noordwest-Groningen bestaat uit de volgende wijken: Vinkhuizen, Paddepoel, Selwerd en Tuinwijk. Op 1 januari 1995 zijn er 2.303 kinderen van 3-12 jaar. Daarvan wonen 1.007 kinderen in Vinkhuizen, 775 in Paddepoel, 435 in Selwerd en 86 in Tuinwijk (zie Bijlage). Het gaat om 8% van alle inwoners van Noordwest, hetgeen overeenkomt met het percentage 3-12 jarigen in de totale gemeente Groningen (8%). In verhouding wonen er veel kinderen in de wijken Vinkhuizen-Zuid (11%) en Paddepoel-Zuid (9%) en weinig in Tuinwijk (5%).
De sociaal-economische positie van de bewoners van met name Vinkhuizen-Zuid, Paddepoel-Zuid en Tuinwijk is laag. Het percentage uitkeringsgerechtigden en werklozen ligt ruim boven het stedelijk gemiddelde. Ook het percentage onvolledige gezinnen is in de genoemde wijken relatief hoog, terwijl van alle wijken in Noordwest alleen Selwerd minder allochtone inwoners telt dan gemiddeld in de stad. In Selwerd en Tuinwijk wonen relatief veel alleenstaanden: in Selwerd zijn dit vooral bejaarden, in Tuinwijk veelal studenten (zie Bijlage).
1.4    Indeling rapport
Het rapport is op de volgende wijze ingedeeld. Allereerst wordt in hoofdstuk 2 ingegaan op de verschillende methoden en technieken die in het onderzoek zijn toegepast. Er wordt onder meer aandacht geschonken aan de gehanteerde observatie- en vragenlijsten, de steekproeftrekking en aan de betrouwbaarheid van de onderzoeksgegevens. De lezers die niet geïnteresseerd zijn in de onderzoeksopzet kunnen dit hoofdstuk overslaan en (zonder problemen) overgaan tot het lezen van de hoofdstukken waarin de resultaten staan vermeld, de hoofdstukken 3 tot en met 6.
Hoofdstuk 3 bespreekt de resultaten van de literatuurstudie. Er wordt met name antwoord gegeven op de vraag: wat is agressie en wat zijn de mogelijke oorzaken van agressief gedrag? Hoofdstuk 4 geeft informatie over de achtergronden van het agressieve gedrag in de betreffende wijken. De resultaten zijn gebaseerd op de gesprekken die zijn gevoerd met sleutelinformanten en overige betrokkenen uit de wijk. In de hoofdstukken 5 en 6 wordt antwoord gegeven op de vraag naar de aard en omvang van de agressie. Hoofdstuk 5 behandelt de agressie van kinderen van 3-12 jaar (door middel van de observaties), hoofdstuk 6 de agressie van de kinderen in de bovenbouw van het basisonderwijs (door middel van de vragenlijsten). In het slothoofdstuk, hoofdstuk 7, volgen de conclusies en de aanbevelingen. Er zal met name worden ingegaan op aanknopingspunten voor preventie en interventie.
vorige   volgende
Colofon en inhoudsopgave
Voorwoord
Hoofdstuk 1    Inleiding
Hoofdstuk 2    Methodologische verantwoording
Hoofdstuk 3    Overzicht literatuur
Hoofdstuk 4    Opvattingen sleutelinformanten
Hoofdstuk 5    Inventarisatie agressie
Hoofdstuk 6    Pesten in het basisonderwijs
Hoofdstuk 7    Conclusies en aanbevelingen
Literatuur
Bijlage    Tabellen
 
© INTRAVAL, Groningen-Rotterdam .
Deze site wordt onderhouden door De Poel Webdesign.