INTRAVAL. Bureau voor sociaal-wetenschappelijk onderzoek en advies
 
Coffeeshops geteld
Hoofdstuk 2    Verkooppunten (deel 2)
2.2.1    Soortgelijke verkooppunten
Onder soortgelijke verkooppunten van cannabis worden horeca-inrichtingen, winkels en sociaal-culturele instellingen (jongerencentra en dergelijke) verstaan, die niet direct als coffeeshop bekend staan. Bovendien vormt de verkoop van cannabis niet het hoofdbestanddeel van de activiteiten. Nederland telt eind 1999 in totaal zo'n 145 soortgelijke verkooppunten (figuur 2.2). Deze verkooppunten zijn verspreid over 62 gemeenten. In drie kwart (73%) van de soortgelijke verkooppunten gaat het om een horeca-inrichting.
Figuur 2.2
Soortgelijke verkooppunten in Nederland, 1999 (62 gemeenten)
image
 
image
 
1.    Sommeringen van de kolom 'totaal aantal' kan verschillen met die van de overige kolommen. Dit wordt veroorzaakt doordat de politie in sommige gemeenten wel een schatting van de totaal aanwezige aantallen soortgelijke verkooppunten kan geven, maar geen schatting voor de onderscheiden categorieën.
Van alle gemeenten zonder coffeeshops heeft 15% één of meer soortgelijke verkooppunten, terwijl van de gemeenten met één of meer coffeeshops 42% één of meer soortgelijke verkooppunten heeft (tabel 2.3).
Tabel 2.3
Aantal gemeenten met coffeeshops en soortgelijke verkooppunten, 1999

Aantal soortgelijke
Verkooppunten
Aantal coffeeshops
0 1 2 - 5 6 - 10 > 10

0 390 25 11 0 0
1 26 1 5 0 0
2 - 5 5 5 5 1 0
6 - 10 2 1 1 1 1
> 10 8 1 2 1 1

 
   
Wanneer gekeken wordt naar de steekproef van 30 gemeenten uit het onderzoek in 1997 en een vergelijking wordt gemaakt tussen 1997 en 1999 zien we een duidelijke afname in het aantal soortgelijke verkooppunten met 76% (van 150 verkooppunten in 1997 naar 36 in 1999) (tabel 2.4). Met name het aantal horeca-inrichtingen dat tevens fungeert als verkooppunt van cannabisproducten is sterk afgenomen (van 100 naar 28).
Tabel 2.4
Aantal soortgelijke verkooppunten in de 30 gemeenten in de politiesteekproef 1997, voor 1997 en 1999

Aantal inwoners Totaal aantal Aantal horeca-
inrichtingen
Aantal winkels Aantal sociaal-
culturele instellingen
97 99 97 99 97 99 97 99

< 20.000 12 5 10 5 0 0 2 0
20.000 - 50.000 11 0 11 0 0 0 0 0
50.000 - 100.000 1 35 16 30 13 4 0 1 2
100.000 - 200.000 2 44 2 14 0 3 0 7 0
> 200.000 3 48 12 35 10 10 0 3 2

Totaal 150 36 100 28 17 0 13 4

 
1. Voor 1997 is van één van de vier steden in de steekproef geen schatting van het aantal soortgelijke verkooppunten bekend.
2. Voor 1997 is van één van de negen steden in de steekproef geen schatting van het aantal soortgelijke verkooppunten bekend.
3. Voor 1999 is van twee en voor 1997 is van één van de vier steden in de steekproef geen schatting van het aantal soortgelijke verkooppunten bekend.
Spreiding
De 147 soortgelijke verkooppunten die Nederland telt bevinden zich voornamelijk in de kleinere gemeenten, in tegenstelling tot de coffeeshops die zich vooral in de grotere gemeenten bevinden. Ruim de helft (56%) van de soortgelijke verkooppunten bevinden zich in gemeenten met minder dan 50.000 inwoners.
Kaart 2 laat zien dat de grootste concentratie soortgelijke verkooppunten zich in Noord-Limburg bevindt, een gebied waar nauwelijks coffeeshops voorkomen. Daarnaast zijn er concentraties te vinden in het zuiden van Zeeland, de gemeenten rond Rotterdam, in Amsterdam en omgeving en in mindere mate het zuidoosten van Groningen.
Kaart 2.2
Aantal soortgelijke verkooppunten per 10.000 inwoners per gemeente, 1999
image
 
2.2.2    Overige verkooppunten
Met overige verkooppunten van cannabis worden bedoeld: woningen (waaronder dealpanden), straathandel, koeriersdiensten (het op telefonische bestelling bezorgen van cannabis met behulp van brommers, scooters, auto's en dergelijke) en afhaalshops (verkooppunten zonder ruimte om cannabis te gebruiken). Volgens de geënquêteerde politiemedewerkers telt Nederland minimaal 1.466 overige verkooppunten (tabel 2.5). De verkooppunten zijn verspreid over 246 gemeenten. Bijna de helft (46%) van de overige verkooppunten bestaat uit woningen, terwijl een kwart (23%) uit straathandelaren bestaat.
Tabel 2.5
Overige verkooppunten in Nederland, 1999 (246 gemeenten)

Aantal inwoners Totaal
aantal 1
Aantal
woningen
Aantal
straathandelaren
Aantal
koeriersdiensten
Aantal
afhaalshops

< 20.000 341 145 91 18 1
20.000 - 50.000 394 212 100 29 0
50.000 - 100.000 439 264 83 24 0
100.000 - 200.000 289 60 70 25 0
> 200.000 3 0 0 3 0

Totaal 1466 681 344 99 1

 
1. Sommeringen van de kolom 'totaal aantal' kan verschillen met die van de overige kolommen. Dit wordt veroorzaakt doordat de politie in sommige gemeenten wel een schatting van de totaal aanwezige aantallen overige verkooppunten kan geven, maar geen schatting voor de onderscheiden categorieën.
In ruim de helft (55%) van alle gemeenten zonder coffeeshops komen geen overige verkooppunten voor, terwijl in een kwart (24%) van alle gemeenten met één of meer coffeeshops geen overige verkooppunten aanwezig zijn (tabel 2.6). Van de gemeenten zonder coffeeshop heeft 24% (103 gemeenten) 2 tot 5 overige verkooppunten.
Tabel 2.6
Aantal gemeenten met coffeeshops en overige verkooppunten, 1999

Aantal overige
verkooppunten
Aantal coffeeshops
0 1 2 - 5 6 - 10 > 10

0 255 4 14 1 3
1 51 3 1 0 0
2 - 5 103 18 15 1 2
6 - 10 15 4 11 1 1
> 10 9 2 3 2 4

 
   
In vergelijking met 1997 is in de 30 gemeenten uit de destijds gehanteerde politiesteekproef het totale aantal overige verkooppunten in 1999 afgenomen met 39% (van 295 naar 180, tabel 2.7). Hierbij dient echter te worden opgemerkt dat in 1999 voor drie van de vier steden met meer dan 200.000 inwoners (Amsterdam, Rotterdam, Den Haag) door de politie geen schatting kan worden gemaakt van het aantal overige verkooppunten. Wanneer deze drie steden voor zowel 1997 als 1999 worden weggelaten zien we een daling van 24% (van 237 naar 180). De daling doet zich in alle categorieën gemeenten voor, behalve die van 50.000 tot 100.000 inwoners. Hier is het aantal overige verkooppunten toegenomen met 162% (van 42 naar 110) verdeeld over twee gemeenten.
Tabel 2.7
Aantal overige verkooppunten in de 30 gemeenten in de politiesteekproef 1997, voor 1997 en 1999

Aantal inwoners Totaal
aantal
Aantal
woningen
Aantal
straathandelaren
Aantal
koeriersdiensten
Aantal
afhaalshops
97 99 97 99 97 99 97 99 97 99

< 20.000 1 30 18 17 13 6 5 3 0 4 0
20.000 - 50.000 2 61 16 41 9 14 1 6 2 0 0
50.000 - 100.000 3 42 110 34 70 - 30 7 10 1 0
100.000 - 200.000 4 104 33 22 17 40 0 12 2 - 0
> 200.000 5 58 3 23 0 33 0 3 3 - 0

Totaal 295 180 137 109 93 36 31 17 5 0

 
1. Voor 1999 is van één van de zes steden in de steekproef geen schatting van het aantal overige verkooppunten bekend.
2. Voor 1997 is van één van de zeven steden in de steekproef geen schatting van het aantal overige verkooppunten bekend.
3. Voor 1999 is van één van de vier steden in de steekproef geen schatting van het aantal overige verkooppunten bekend.
4. Voor 1999 en 1997 is van twee van de negen steden in de steekproef geen schatting van het aantal overige verkooppunten bekend.
5. Voor 1999 is van drie en voor 1997 van één van de vier steden uit de steekproef geen schatting van het aantal overige verkooppunten bekend.
Spreiding
Het aantal overige verkooppunten van cannabis is redelijk gelijk verdeeld over de verschillende categorieën gemeenten, met als uitschieter de categorie 50.000 - 100.000 inwoners. In de gemeenten met meer dan 200.000 inwoners zijn overigens nauwelijks overige verkooppunten bekend. In drie van deze vier steden kan de politie geen goede schatting maken van het aantal overige verkooppunten.
Kaart 3 laat zien dat de overige verkooppunten zich vooral buiten de randstad bevinden. Concentraties van overige verkooppunten van cannabis doen zich voornamelijk voor in Noord-Brabant, het noorden van Limburg, het oosten van Gelderland en Overijssel, Flevoland, Drenthe, het oosten van Groningen en het oosten van Friesland. In mindere mate zijn er concentraties te vinden in Utrecht, de omgeving van Rotterdam, het zuiden van Zeeland en het zuiden van Limburg. Het merendeel van de Nederlandse grensgemeenten heeft overige verkooppunten van cannabis.
Kaart 2.3
Aantal overige verkooppunten per 10.000 inwoners per gemeente, 1999
image
 
Verkoop harddrugs
In Nederland zijn minimaal 551 (38% van alle overige verkooppunten) overige verkooppunten van softdrugs die tevens harddrugs verkopen. Deze verkooppunten zijn verspreid over minimaal 117 gemeenten. Van de gemeenten met overige verkooppunten heeft 45% geen overige verkooppunten waar harddrugs worden verkocht (tabel 2.8).
Tabel 2.8
Aantal gemeenten waar zich overige verkooppunten van softdrugs bevinden die tevens harddrugs verkopen, 1999

Aantal inwoners Aantal verkooppunten dat harddrugs verkoopt
0 1 2 - 5 6 - 10 > 10

< 20.000 52 23 25 4 0
20.000 - 50.000 30 11 30 5 0
50.000 - 100.000 9 1 4 5 2
100.000 - 200.000 5 0 2 1 3
> 200.000 0 0 1 0 0

Totaal 96 35 62 15 5

 
Van de gemeenten waar zich overige verkooppunten van softdrugs bevinden die tevens harddrugs verkopen betreft het in 85% cocaïne, 62% heroïne en in de helft (51%) van de gevallen XTC (figuur 2.3). Amfetamine wordt in een derde (30%) van de gemeenten verkocht en gekookte cocaïne of crack in bijna een tiende (7%) van de gemeenten waar zich overige verkooppunten van softdrugs bevinden die tevens harddrugs verkopen.
Figuur 2.3
Soorten harddrugs die worden verkocht in overige verkooppunten van softdrugs, in 1999 (123 gemeenten)
image
 
2.3    Smart- en growshops
Smartshops zijn winkels waar paddestoelen, energy-dranken en dergelijke worden verkocht en waar eventueel een ruimte is om deze drugs te gebruiken. Onder growshops worden winkels verstaan die benodigdheden voor de thuiskweek van cannabis en attributen voor het roken van cannabis (hasjpijpjes en dergelijke) verkopen.
In Nederland zijn eind 1999 77 smartshops en 106 growshops bekend. Figuur 2.4 geeft een overzicht van de spreiding over de verschillende gemeentecategorieën. Zowel in de gemeenten met minder dan 20.000 inwoners als in de gemeenten met meer dan 200.000 inwoners bevinden zich nauwelijks smart- en growshops. Smartshops bevinden zich voornamelijk in gemeenten met 50.000 tot 200.000 inwoners, terwijl growshops vooral in gemeenten met 20.000 - 200.000 inwoners worden aangetroffen.
Figuur 2.4
Aantal smart- en growshops in Nederland, in 1999
image
 
vorige   volgende
Colofon en inhoudsopgave
Voorwoord
Hoofdstuk 1    Inleiding
Hoofdstuk 2    Verkooppunten
Hoofdstuk 3    Beleid
Hoofdstuk 4    Samenvatting
Literatuur
Bijlage    overzicht gemeenten
 
© INTRAVAL, Groningen-Rotterdam .
Deze site wordt onderhouden door De Poel Webdesign.