INTRAVAL. Bureau voor sociaal-wetenschappelijk onderzoek en advies<
 
Enschede van de straat
PDF-bestanden van dit rapport
Samenvatting (12 Kb)
Bestelinformatie
Deze publicatie is te bestellen door overmaking van
€ 10,- + € 3,50 verzendkosten (bij bestelling van meerdere publicaties € 6,00) op rekening NL31 INGB 000 4 5997 84 ING-Bank ten name van Stichting INTRAVAL te Groningen, onder vermelding van de titel(s) en uw naam + adres.
Samenvatting
In mei 2002 heeft de gemeente Enschede onderzoeks- en adviesbureau INTRAVAL opdracht gegeven een doelgroepenanalyse van de zichtbare harddrugs- en alcoholverslaafden en dak- en thuislozen in de gemeente uit te voeren. De gemeente is vooral geïnteresseerd in de verschillende categorieën harddrugsverslaafden, alcoholisten en dak- en thuislozen die zijn te onderscheiden. Een belangrijk aandachtspunt daarbij is het gebruik en de waardering van voorzieningen.
Er zijn schriftelijke stukken en gegevens uit de registraties van de politie, de verslavingszorg (TACTUS), twee voorzieningen voor maatschappelijke opvang (Leger des Heils, Humanitas), geestelijke gezondheidszorg (Vangnet Zorg) en jeugdzorg (T-team van Jarabee) verzameld en geanalyseerd. Daarnaast hebben gesprekken plaatsgevonden met sleutelinformanten en met ruim 70 leden van de doelgroepen.
In het rapport wordt ingegaan op de plekken waar de doelgroepen (kunnen) worden aangetroffen en de omvang en samenstelling van de doelgroepen aan de hand van registratiegegevens. Daarnaast wordt een beschrijving van de doelgroepen gegeven en worden de ervaringen van de doelgroepen met de aanwezige voorzieningen behandeld, terwijl tevens aandacht wordt besteed aan de profielen.
Omvang
De combinatie van de twee methoden voor omvangschatting die zijn gebruikt, de capture-recapture methode en de nominatie-techniek, leidt tot de best mogelijke schatting van rond de 570 drugsverslaafden in 2001 in Enschede. Bij TACTUS staan in de periode 1999-2001 401 unieke personen geregistreerd als harddruggebruiker en woonachtig in Enschede. Het merendeel (80%) staat meer dan één jaar ingeschreven. Het gaat hierbij overigens om problematische, langdurige verslaafden. Bij de politie staan in de periode 1999-2001 in totaal 313 harddrugsverslaafden geregistreerd in het HKS voor het plegen van misdrijven in Enschede.
De combinatie van de twee toegepast methoden voor omvangschatting leidt tot de best mogelijke schatting van rond de 225 daklozen in Enschede. Voor de omvangschatting van het aantal daklozen is gebruik gemaakt van twee bestanden: politie en Laagdrempelige Opvang van het Leger des Heils. Uit het registratiesysteem van de Laagdrempelige Opvang van het Leger des Heils zijn voor de vergelijking met de politiegegevens alleen cliënten meegenomen die in 2001 tien nachten of meer bij de opvang hebben doorgebracht.
Problematiek
Evenals in andere Nederlandse steden heeft de base-variant van cocaïne (gekookte cocaïne) ook in Enschede de laatste jaren de plaats van heroïne overgenomen als belangrijkste middel onder de harddrugsverslaafden. In enigszins mindere mate worden heroïne en/of alcohol gebruikt. Bijna alle (geïnterviewde) harddrugsverslaafden zijn in het verleden en/of heden wel een keer dak- en/of thuisloos geweest. De voornaamste redenen hiervoor zijn problemen of veranderingen in de huislijke sfeer en problemen met de verhuurder. Evenals uit landelijke ervaringen naar voren komt blijkt ook in Enschede de aansluiting van een detentie op de situatie daarna vaak niet goed te verlopen.
Dakloosheid onder de respondenten is in de meeste gevallen het gevolg van problemen of veranderingen in de relationele sfeer of problemen met de verhuurder. Andere veel genoemde oorzaken zijn ontslag uit detentie en drugsgebruik. Bijna drie kwart van de daklozen drinkt alcohol, terwijl door bijna twee derde van de daklozen harddrugs worden gebruikt, met name cocaïne. Een derde van de daklozen heeft om uiteenlopende redenen geen reguliere inkomsten.
Het merendeel van de respondenten die thuisloos zijn woont in een sociaal pension, terwijl bijna een vijfde in een particulier pension verblijft. De thuisloosheid is in de meeste gevallen terug te voeren op problemen in de relationele sfeer (met partner/familie/huisgenoten). Ruim een kwart van de thuislozen gebruikt cannabis en/of kalmeringsmiddelen. Zowel alcohol als methadon wordt gebruikt door bijna een vijfde. Alle thuislozen leven van een uitkering.
De helft van de geïnterviewden met een alcoholverslaving gebruikt enkel en alleen alcohol en geen harddrugs. Wel wordt door twee vijfde van de alcoholverslaafden cannabis gebruikt, terwijl bijna een kwart kalmeringsmiddelen inneemt. Een hoog percentage van de respondenten met een alcoholverslaving is dak- en thuisloos, ruim drie vijfde.
Profielen
Op basis van samenhang tussen verschillende variabelen in de vragenlijst zijn profielen geconstrueerd, te weten:
1. de probleemloze familiebezoekers (contact met familie en psychisch gezond);
2. de sociale rondhangers (dagelijks buiten rondhangen, alcohol drinken en sociale contacten);
3. de middelenvrije voorzieningenbezoekers (dagelijks in opvangvoorzieningen en niet of nauwelijks harddrugs en/of alcohol); en
4. de permanente methadoncliënten (dagelijks methadon en langer dan tien jaar in Enschede). De profielen geven een leidraad voor de wijze waarop de hulpverlening- en zorginstellingen zich kunnen richten op de doelgroepen.
Voorzieningen
Het gebruik van de voorzieningen in Enschede is laag te noemen. Daarnaast maken veel geïnterviewden gebruik van meerdere voorzieningen. Over het algemeen worden het Ontmoetingscentrum van Humanitas en met name de dagopvang van TACTUS (zeer) positief gewaardeerd. De voorziening die volgens de respondenten de meeste verbetering behoeft is de laagdrempelige nachtopvang. Gevraagd wordt om verruimde openingstijden (met name 's ochtends), een betaalbare prijs, meer bedden, het moderniseren of opknappen van de slaapzalen en een betere organisatie.
Uit het onderzoek komt naar voren dat de dak- en thuisloze alcoholverslaafden nauwelijks gebruik maken van de Verplaatsbare Ontmoetingsplaats (VOP). De huidige dak- en thuisloze alcoholverslaafden ervaren het als onterecht dat de VOP wordt gebruikt door alcoholverslaafden die een eigen onderkomen hebben. Zij zijn van mening dat zij eerder in aanmerking komen voor een voorziening als de VOP. De sfeer en de samenstelling van de huidige groep is echter zodanig dat de dak- en thuisloze alcoholgebruikers er geen gebruik van willen maken.
Ten slotte
Afsluitend kan worden opgemerkt dat de aantallen harddrugsverslaafden en daklozen in Enschede weinig afwijken van de omvang in een plaats van vergelijkbare grootte en regionale kenmerken, bijvoorbeeld Apeldoorn. Wel blijken in Enschede meer harddrugsverslaafden bij de politie bekend te zijn dan in Apeldoorn, respectievelijk 313 versus 206 over een periode van drie jaar.
Hoewel de omvangschatting van het aantal daklozen in Enschede en Apeldoorn ongeveer gelijk is, blijken bij de nachtopvang in Apeldoorn in één jaar tijd aanzienlijk minder daklozen te hebben overnacht. De indruk bestaat overigens dat degenen die in Apeldoorn van de nachtopvang gebruik maken dat met meer regelmaat doen dan de daklozen in Enschede. In Enschede is ruim de helft van de harddrugsverslaafden dak- of thuisloos. In Apeldoorn is deze groep met twee vijfde enigszins kleiner. De gemiddelde leeftijd van zowel de harddrugsverslaafden als de dak- en thuislozen verschilt nauwelijks tussen beide plaatsen.
 
© INTRAVAL, Groningen-Rotterdam .
Deze site wordt onderhouden door De Poel Webdesign.