INTRAVAL. Bureau voor sociaal-wetenschappelijk onderzoek en advies<
 
In Grote Lijnen
Hoofdstuk 5    Typologie (deel 1)
Uit de voorgaande hoofdstukken wordt duidelijk dat cocaïne wordt gebruikt door een bonte verzameling van individuen. Deze pluriformiteit blijkt bijvoorbeeld uit de samenstelling van de onderzoeksgroep wanneer wordt gekeken naar leeftijd, sexe, sociaal-economische achtergrond, sociaal-economische positie, gebruikswijzen etcetera. De kwalitatieve analyse van de 110 diepte-interviews bevestigt dit beeld. Cocaïne blijkt een drug met een bijzonder karakter. Vanuit verschillende achtergronden wordt om de meest uiteenlopende redenen begonnen. Er zijn grote verschillen in gebruiksduur. Sommigen gaan drie maanden stevig 'aan het gas' om vervolgens acuut te stoppen en het middel nooit meer aan te raken. Anderen gebruiken met langere of kortere tussenpozen meer dan tien jaar. Er is een willekeur aan redenen om meer te gaan gebruiken, minder te gaan gebruiken, om enige tijd of helemaal te stoppen. Voor een aantal mensen fungeert cocaïne een tijd lang als een middel om zich te kunnen onderscheiden van 'de grijze massa', om daarna zijn belang te verliezen, terwijl het nog slechts af en toe als luxe genotsmiddel wordt gebruikt. Voor sommigen vormt het een middel waar alles in het leven om draait, waarvoor men zich in de vreemdste bochten wringt om het te bemachtigen. Voor anderen speelt cocaïne nauwelijks een rol van betekenis en men stopt zodra zich problemen gaan voordoen. Zelfs voor één persoon kan cocaïne vele verschillende en uiteenlopende functies hebben. De ene keer is het enkel en alleen een genotsmiddel om extra cachet aan een feest te geven, de andere keer wordt het puur instrumenteel gebruikt om een nacht door te gaan of om een zware vergadering vol te houden. Daarnaast dient het af en toe om een probleem te verwerken of te verdringen.
In dit hoofdstuk gaat het echter niet om individuele verschillen, maar om typen cocaïnegebruikers. In de eerste paragraaf wordt aandacht besteed aan de analyse en de typologieconstructie. In de daaropvolgende paragrafen worden de acht onderscheiden typen uitvoerig beschreven.
5.1    Analyse en constructie
In hoofdstuk twee is reeds aangegeven dat de kwalitatieve analyse om te komen tot een typologie uit verschillende fasen bestaat. De eerste fase van de analyse bestaat uit het grondig lezen van de diepte-interviews. Per respondent worden twee of drie opvallende kenmerken genoteerd, bijvoorbeeld een specifieke gebruikswijze, een beroep of een anderszins opvallend kenmerk. Dit dient als eerste aanknopingspunt om de respondenten te leren kennen, te herkennen en van elkaar te kunnen onderscheiden. Tevens worden in dit stadium de meest relevante items zichtbaar
De tweede fase betreft het maken van profielschetsen van de individuele respon denten. In deze profielschetsen wordt in eerste instantie aandacht besteed aan biografische kenmerken zoals de achtergrond van de gebruikers, het beroep, de leefstijl, het ge bruik van drugs voor men begint aan cocaïne, de initiatie, het verloop, de duur, de voornaamste setting van gebruik, eventuele contacten met politie en justitie, en hulpverleningscontacten. Daarnaast wordt aandacht besteed aan meer impliciete informatie die in verschillende uitspraken besloten ligt, zoals redenen voor gebruik, redenen voor veranderingen in gebruik, de plaats die cocaïne in het leven inneemt, de betekenis die men geeft aan het gebruik, opvattingen over het verslavende karakter van cocaïne en de eigen afhankelijkheid van het middel. In dit stadium vindt dus al een eerste interpretatie plaats van het empirisch materiaal. De profielschetsen zijn derhalve meer dan alleen maar samenvattingen van de diepte-interviews.
In de derde fase worden categorieën gevormd door opvallende en extreme respondenten, samen met enigszins gelijkende respondenten, apart te leggen. Op deze wijze ontstaat een eerste indeling. Er wordt gekeken op welke aspecten aldus gevormde categorieën overeenkomen en verschillen. Het gaat hierbij niet meer om individuele verschillen en overeenkomsten, maar om overeenkomsten binnen en verschillen tussen categorieën (de overstap van individueel naar categoriaal niveau). Vervolgens worden deze categorieën wederom met elkaar vergeleken. Welke lijken veel op elkaar en welke niet? Hebben ze een gemeenschappelijke noemer? Het gaat hierbij niet om een eenvoudigweg aangeven en optellen van aspecten, maar om de samenhang van verschillende aspecten. Door het samenvoegen van bepaalde categorieën en het splitsen van andere, ontstaan er nieuwe categorieën, die zich duidelijker van elkaar onderscheiden. Er is sprake van een maximalisatie van verschillen tussen categorieën. Onderscheidende criteria (dimensies) worden zodoende duidelijker zichtbaar. Intern dienen echter voldoende overeenkomsten te blijven bestaan om van een categorie te kunnen blijven spreken. Dit is een proces van 'trial and error'. Een voorbeeld van een minder gelukkig gekozen dimensie is instrumentaliteit van gebruik. Door het kiezen van deze dimensie vallen zowel dagelijks spuitende polydrugsgebruikers die cocaïne alleen gebruiken om zich op te peppen in dezelfde categorie als mensen die het gebruiken om eens in de maand een weekend langer door te kunnen gaan. Voor beide categorieën heeft cocaïnegebruik namelijk een instrumenteel karakter. Een dergelijke dimensie op zich vormt een te grof onderscheid en wordt verworpen, omdat er zodoende geen sprake is van maximale overeenkomsten binnen een categorie. Deze derde analysestap, waarin inductie en deductie elkaar afwisselen, wordt zolang herhaald tot de verschillen tussen de categorieën maximaal zijn en de overeenkomsten minimaal (de minimale-maximale vergelij kingsmethode) (1).
Bovenstaande werkwijze leidt uiteindelijk tot acht typen cocaïnegebruikers met verschillende cocaïne-levensstijlen. De typen zijn: het Bourgondische type; het ervarings-type; het situationele type; het distinctieve type; het hedonistische type; het routineuze type; het polydrugs-type; en de cocaïnisten (2). Criteria waarop ze zich van elkaar onder scheiden zijn de plaats die cocaïne inneemt in het leven (bijvoorbeeld hoeveel heeft men er voor over) en de invloed van het middel op de levensstijl (bijvoorbeeld verandert er iets door het gebruik van cocaïne, andere vrienden en dergelijke). Daarnaast onderschei den ze zich onder andere op basis van verschillen in redenen voor gebruik en functies van gebruik. Deze differentiërende criteria kunnen worden samengebracht onder twee onderscheiden, maar op elkaar betrokken, algemene dimensies. Plaats en invloed vallen te rangschikken onder de dimensie centraliteit van cocaïne in levensstijlen. Cocaïne kan een perifeer, intermediair of centraal belang hebben binnen levensstijlen. Redenen en functies kunnen worden gerangschikt onder de dimensie betekenisaspecten van gebruik. Ook deze dimensie valt uiteen in drieën. Ten eerste kan het gebruik gekenmerkt worden door subculturele aspecten. Dat wil zeggen dat het gekoppeld is aan en zich afspeelt binnen een specifieke subcultuur, bijvoorbeeld een kunstenaarsscene, waarin men zich onder andere door het middel wil onderscheiden van de grote grijze massa. Ten tweede kan het gebruik zich kenmerken door functionele aspecten; het cocaïnegebruik heeft een duidelijke functie, bijvoorbeeld als middel dat de ervaringswereld verrijkt. Ten derde kan het gebruik gekenmerkt worden door gelegenheidsaspecten. In dit geval is het gebruik voornamelijk gekoppeld aan bepaalde, meer of minder specifieke, gelegenheden zoals bij voorbeeld Kerstmis en oud en nieuw. Ieder type kenmerkt zich door een specifieke combinatie van deze twee op elkaar betrokken dimensies.
Kenmerkend voor het Bourgondische type is de ondergeschikte rol die cocaïne speelt in de leefwereld (perifeer belang) in combinatie met gebruik dat voornamelijk ingebed ligt in een subculturele setting van een aangepaste hogere klasse (subculturele aspecten). In dit laatste aspect onderscheidt dit type zich van het ervarings-type en het situationele type. Voor het ervarings-type is de combinatie van de relatief onbelangrijke rol die cocaïne speelt met een gebruik van cocaïne dat dient ter verrijking van de eigen ervaringswereld (functionele aspecten), tekenend. In dit gebruik dat een overwegend functioneel aspect heeft onderscheidt ze zich van het Bourgondische en het situationele type. Typerend voor het situationele type is de combinatie van het ondergeschikte belang van cocaïne met een gebruik dat voornamelijk is gekoppeld aan specifieke gelegenheden zoals Kerst en oud en nieuw (gelegenheidsaspecten). Deze gelegenheidsaspecten als voornaamste kenmerk van gebruik, onderscheidt dit type van het Bourgondische en het ervarings-type.
Voor het distinctieve type is de combinatie van een zekere rol die cocaïne speelt (intermediair belang) met een gebruik dat gekoppeld is aan een subcultuur die zich afzet tegen heersende waarden en normen (subculturele aspecten), karakteristiek. Typerend voor het hedonistische type is de combinatie een zeker belang dat cocaïne heeft (intermediair belang) met het gebruik van cocaïne als hulpmiddel om meer genot te verschaffen (functionele aspecten). Onderscheidend voor het routineuze type is de combinatie van een intermediair belang van cocaïne met een gebruik dat voornamelijk gerelateerd is aan, minder specifieke, gelegenheden zoals uitgaan in het weekend (gelegenheidsaspecten).
Specifiek voor het polydrugs-type is een combinatie van een zeer belangrijke en overheersende rol van cocaïne (centraal belang) met een gebruik dat ligt ingebed in de harddrugsscene (subculturele aspecten). Voor de cocaïnisten is de combinatie van de overheersende rol die cocaïne speelt met een gebruik dat overwegend gerelateerd is aan problemen (functionele aspecten), tekenend. Binnen de categorieën waarbij cocaïne een centraal belang heeft vormen gelegenheidsaspecten geen onderscheidend criterium. In onderstaande figuur is een en ander schematisch weergegeven.
   
Schema 5.1
Typen cocaïnegebruikers
Perifeer Intermediair Centraal
Subculturele
aspecten
Bourgondische Type Distinctieve Type Polydrugs-Type
Functionele
aspecten
Ervarings-Type Hedonistische Type Cocaïnisten
Gelegenheids
aspecten
Situationele Type Routineuze Type
 
5.2    Het Bourgondische type
De beschrijving van het Bourgondische type is gebaseerd op vijf respondenten, waarvan één van het vrouwelijke geslacht. De leeftijd van deze respondenten is gemiddeld 38 jaar en is in vergelijking met de andere typen hoog. Binnen de levensstijl van dit type speelt cocaïne slechts een kleine rol van betekenis. Het vormt onderdeel van een overwegend luxe stijl van leven. Het genieten is belangrijk, maar blijft binnen zekere grenzen. Cocaïne wordt gezien als een zeer luxe genotsmiddel en vergeleken met een exclusief etentje of een fles zeer goede wijn. Het gebruik wordt bewust beperkt om het exclusieve karakter niet te verliezen. Op die wijze blijft het een beetje de kaviaar of champagne in het leven. Dit impliceert overigens niet dat cocaïne ook een zelfde status heeft of net zo geaccepteerd wordt binnen de kringen waarin zij verkeren. Het gebruik is alleen bekend bij een kleine groep van goede vrienden, die meestal zelf ook op een vergelijkbare wijze cocaïne gebruiken, en wordt niet aan de grote klok gehangen. Hun maatschappelijke posities zouden daardoor in gevaar komen. Het circuit van goede vrienden (thuiscircuit) speelt derhalve, zowel wat betreft gebruik als wat betreft verkrijgen van cocaïne, een cruciale rol. Discretie en vertrouwen zijn daarbij sleutelbegrippen.
5.2.1    Sociaal-economische achtergrond en status
De respondenten zijn met name afkomstig uit wat omschreven kan worden als hogere middenklasse gezinnen. "Mijn ouders komen uit de middenklasse. Mijn vader had een architecten-bureau vroeger en gaf daarnaast nog les aan de TH. Hij had honderd-en-één baantjes. Omdat hij veel werk had was hij weinig thuis. Mijn moeder was echt huisvrouw." [016] "Zo'n hoger middenklasse gezin." [041] De vaders hebben drukke banen, bijvoorbeeld architect, journalist of verzekeringsdeskundige, waardoor ze vaak weg zijn. De opvoeding wordt dan ook overwegend door de moeders gedaan. De opvoeding en toenmalige relatie met de ouders worden, afgezien van de enkele problemen die samen hangen met het proces van opgroeien en verzelfstandigen, als harmonieus omschreven. "Alles uitpraten, heel easy en relaxed. Heel beschermd opgevoed, enig kind enzo. Wel goed." [041] Voor zover hun ouders nog leven geldt dat de relatie met hen nog steeds goed is.
De opleiding van de respondenten zelf ligt overwegend op HBO-niveau of hoger. Het gaan studeren had een min of meer vanzelfsprekend karakter. "Gymnasium-bèta, architectuur. Ik heb op veel verschillende scholen gezeten. Dat was vanzelfsprekend, mijn ouders komen ook uit een familie die studeerde." [100] Aangetekend dient te worden dat verschillende respondenten hun opleiding voortijdig beëindigd hebben. Dit gebeurde niet uit onvermogen, maar omdat de interesses op andere terreinen lagen of omdat men al een baan had gevonden voor de studie ten einde was. Men heeft zich in dit geval later, via verschillende banen en cursussen, verder opgewerkt tot de huidige positie. "Toen kreeg ik werk aangeboden en toen dacht ik, dat ga ik combineren. Maar ja, daar is dus nooit meer wat van gekomen. Via een omweg heb ik mijn titel gekregen." [100] "Na de lagere school heb ik HBS-B gedaan. Daarna heb ik de academie voor beeldende kunst gedaan. Afdeling interieur- en meubel-ontwerpen. En toen nog twee jaar in D. gestudeerd aan de TH, maar daar vond ik niets aan. Daarna heb ik veel in het buitenland gezeten." [016]
Momenteel zijn haast allen werkzaam in maatschappelijk hoog gewaardeerde beroepen als automatiseringsdeskundige, stedenbouwkundige en dergelijke. Twee respondenten runnen een eigen bedrijf. De aard van het werk brengt met zich mee dat de werktijden regelmatig de 40 uur per week overschrijden. "Nou is het momenteel heel erg extreem, maar ik denk dat je toch gauw minimaal 60 uur bezig bent." [003] "Toch wel 50 uur in de week. Het zijn vaste tijden, dat heb ik zelf in de hand." [041] Het werk zorgt voor een regelmatig inkomen en een goede inkomenspositie. "Ergens tussen de vijf entien duizend in de maand." [100] "Drie duizend netto plus een auto van de zaak." [041]
Alle respondenten wonen op zichzelf, waarvan twee een eigen huis bezitten. De vier mannelijke respondenten zijn allemaal gescheiden. De vrouwelijke respondent draagt de zorg voor een kind. De vrije tijd is gezien de drukke werkzaamheden beperkt. Uitgaan is daarbinnen in de loop van de tijd een minder belangrijke rol gaan spelen. "De leeftijd gaat tellen. Vroeger kon ik nog wel een nachtje doorgaan en dan ongestoord de volgende dag weer werken, maar dat gaat niet meer. Dat is er niet meer bij. De laatste drie, vier jaar vind ik uitgaan in Rotterdam niet zo leuk meer. Ik denk dat het ook wel met de leeftijd te maken heeft, een paar jaar terug waren we zo met 20, 30 man samen en dat is een beetje verdwenen. Ik ga nu minder uit, maar wel meer op bezoek bij iemand." [100] "Weinig naast mijn studie en mijn werk. Behalve 's nachts als ik achter de tekentafel vandaan kom. Dan ga ik even een pilsje pakken, of even lekker swingen, want je moet toch een beetje lichaamsbeweging hebben." [016] De sociale contacten spelen zich nu meer af binnen het circuit van goede vrienden. Gezellige avonden thuis, of feestjes bij mensen thuis vormen nu de voornaamste gelegenheden voor sociale contacten.
5.2    Drugscarrière
Pre-cocaïne periode
Wordt alcohol buiten beschouwing gelaten, dan is cannabis het eerste middel waar mee ze allen in aanraking komen. Ook speed, LSD en paddestoelen zijn geen onbekenden. Het gebruik van deze middelen is, met uitzondering van hasj, echter altijd vrij beperkt geweest en heeft nooit een overheersende rol gespeeld. Zodra maar iets wijst in de richting van problemen, stopt of mindert het gebruik. "Zestien jaar. Toen werd het razend populair op de middelbare school. Ik rook nog steeds hasj maar nu ben ik één van de weinigen." [100] "Met LSD ben ik heel snel weer mee gestopt in verband met een aantal vrienden waar het toen echt goed fout bij ging. Ik wist het gebruik dan altijd wel zo te relativeren. Ik heb nooit zoveel gebruikt en heel onregelmatig." [016]
Initiatie
De meeste respondenten komen pas op latere leeftijd, namelijk rond de 30 jaar, voor het eerst in aanraking met cocaïne. "Dat was wel een leuk ritueel moet ik zeggen, heel apart. Dat was gewoon een goeie sfeer. Dat was bij iemand thuis en, nou wat kan ik er van zeggen, dat was gewoon een leuke gezellige sfeer onderling. Het activeert wel de gespreksstof moet ik zeggen." [003] "Dertien jaar geleden kwam ik met cocaïne in aanraking, toen was ik 32. Dat was ook de tijd dat in Nederland de cocaïne een beetje populair werd. En dat was leuk. Dat was een gezellige tijd." [069] Opmerkelijk is dat vier van de vijf respondenten in het buitenland voor het eerst met cocaïne in aanraking zijn gekomen; één van hen begint echter pas later in Nederland te gebruiken. "Ik ben met cocaïne begonnen toen ik van de academie af kwam. In het buitenland eigenlijk, in Milaan." [016] "In 1980 ben ik een paar maal in New York geweest, en volgens mij ontdekte ik toen voor het eerst het gebruik van het spul. Het was iets sjieks. Daar heb ik het niet zelf gebruikt, maar gezien en gehoord." [100] De initiatie vindt plaats binnen een min of meer vertrouwde omgeving. Meestal samen met goede vrienden, thuis of op een feest. Bij die gelegenheden is de cocaïne in ruime mate beschikbaar. "Ja ik weet wel een van die jongens die d'r bij zat, dat was gewoon een flinke handelaar en dat kon ik wel gelijk op maken uit het feit wat voor kwantiteiten daar met die poedersuiker gestrooid werd. Op de schoorsteenmantel hadden ze, echt over de hele lengte van de schoorsteenmantel hadden ze een lijn liggen weet je wel. Dat was echt van 'neem maar waar je zin in hebt', zo ging dat." [003] "Met coke ben ik begonnen toen ik in Turkije was. (...) Ik was daar bij mijn jeugdvriendinnetje en haar vriend. In de 'hoge klasse', op feesten ben ik gaan gebruiken. Op die feesten werden gewoon lijnen gelegd, niet normaal meer." [041]
Verloop
De gebruiksduur loopt uiteen van drie jaar tot 17 jaar. Ten tijde van het interview gebruiken ze allen nog en geen van hen geeft aan er mee te willen stoppen. Het verloop wordt over het geheel gekenmerkt door een gereguleerd, min of meer gelijkblijvend gebruik. "Ik heb het sowieso toch altijd redelijk weten te hanteren. Een soort gedoseer de gebruiker ben ik." [003] "Op het moment gebruik ik skunk, wijn soms bovenmatig, en incidenteel gebruik ik coke. Dat gebeurt vaak als ergens in mijn vriendenkring weer wat is. Na de maaltijd, rond 11 uur, tussen de bavarois en de koffie dat het dan ook op tafel komt." [069] Soms is er sprake van een kleine piek. Deze is echter van korte duur en ook in die periode is er geen sprake van excessief gebruik. "Ik gebruikte heel weinig. Alleen het was meer de samenloop van omstandigheden met vriendinnen of zo die het gebruik opvoerden eigenlijk. Dus als je een dame had die een beetje manisch-depressief was of wat ook, dan had je al gauw de neiging gewoon even gezellig mee te gaan. Ja niet in die manisch-depressieve bui, maar 'als jij nog een snuif neemt, oké neem ik ook nog wel een'." [003] De frequentie van het gebruik schommelt tussen maandelijks en minder dan maandelijks. Over het geheel genomen blijven de gebruikte hoeveelheden laag, namelijk beneden de halve gram of hooguit een gram per maand.
Het voornaamste circuit waarbinnen het gebruik zich afspeelt is dat van goede vrienden. "Feestjes en uitgaan hoofdzakelijk. Feestjes bij mensen thuis, ja hou het daar maar op. Vroeger was het meer van volop even gebruiken voor je de deur uitgaat en dan heb je nog wat bij je om de nacht door te komen." [003] "Op feestjes. Op intieme feestjes met een overdaad aan liefhebbers wordt het openlijk gebruikt. Op grote feesten nemen we enige discretie in acht. Dan gaan we even in een andere kamer zitten. Niet stiekem, maar discreet. Op feestjes rook ik ook geen hasj in het openbaar, of op recepties, of op kantoor. Dezelfde soort discretie." [100] Daarnaast speelt ook het uitgaanscircuit een rol. Daarbij dient echter te worden aangetekend dat het ook dan alleen gebeurt met vrienden die men goed en al langere tijd kent. "Ik zal niet snel met vreemden in de kroeg gebruiken." [100] "De mensen waarmee ik gebruik ken ik al heel lang en zie ik in het uitgaansleven." [041] Naast cocaïne worden momenteel alleen alcohol en hasj gebruikt. Andere middelen zoals speed, LSD en paddestoelen worden niet meer gebruikt.
Aard van gebruik
De belangrijkste wijze van gebruik is snuiven. "Ik vind dat ritueel van snuiven toch lekkerder. (...) Het enige verschil is gewoon dat je door het snuiven, gewoon die hele werking dat je via je neus die ongevoeligheid in je mond krijgt en dat soort dingen. Ja dat vond ik qua effect gewoon lekkerder." [003] "Snuiven, met spiegel en scheermes. Het opgerolde tientje. Dat vond ik trouwens minder ziek dan in Amerika, daar gooiden ze het met een lepeltje in de neus. Dat heb ik hier nog nooit gezien. (...) Ik moet zeggen het gezellige met coke snuiven is dat het meer een ritueel vormt voor meerdere perso nen, net als vroeger toen de joint rond ging. Dat vind ik wel leuk, wel gezellig." [100] Verder wordt het nog weleens gerookt in de vorm van een coke-blow. Dat wil zeggen dat het in een sigaret of sjekkie wordt gerold. "Ik heb het behalve gesnoven ook gerookt. Als je het rookt werkt het langzamer, maar wel prettiger." [016] Basen, spuiten en chinezen komt niet voor bij dit type gebruikers.
De effecten die worden aangegeven zijn eigenlijk alleen maar positief. "Het effect van snuiven; verhelderend, fris. Ja ik vind het verhelderend, dat vind ik wel een goeie omschrijving. Een soort duidelijkheid zal ik maar zeggen. Het geeft je een dot energie eigenlijk wel, op een positieve manier. Tenminste bij mij. Ik weet niet of het voor iedereen geldt." [003] "Zoals ik het in Amerika heb leren kennen als champagne, als sjiek oppep-middel zo gebruik ik het ook nog wel een beetje. (...) Ik vond coke altijd wel lekker op een feestje, maar de kosten-kwaliteit verhouding vond ik nergens op slaan. En dat vind ik dus nog steeds niet. Het spul is veel te duur ten opzichte van de lol die je er van hebt." [100]
Het verkrijgen van cocaïne gaat voornamelijk via het circuit van goede vrienden. Het wordt door deze vrienden gekocht of men moet al contact hebben met een vertrouwde dealer. "Op dit ogenblik heb ik gewoon iemand die ik kan bellen en die het langs komt brengen. Ik ga er zelf niet meer achteraan." [003] "Ik heb het nooit zelf besteld, ik heb een absolute hekel aan dealers. Het gaat meestal via X., een oude vriend, hij is contact persoon. Maar daar moet ik bij zeggen dat als ik coke heb via vrienden, dan weet ik ook gegarandeerd dat ik goeie coke heb. Terwijl er veel rotzooi op de markt is waar veel speed in verwerkt zit. Ik heb altijd hele goeie gehad." [100] "Ik heb het wel eens moeten kopen, maar meestal kreeg ik het van andere mensen." [016] De markt waarvan het betrokken wordt is duidelijk gescheiden van die van de heroïne. "Ze zaten puur in de coke voor zover ik weet. Coke en soft eigenlijk. Andere dingen kwamen uit een heel andere hoek." [003]
5.2.3    Betekenis en functie van cocaïne
In het begin spelen voornamelijk redenen als nieuwsgierigheid en de drang om te experimenteren een rol. Na verloop van tijd is het overwegend het gezelligheidsaspect, in samenhang met de oppeppende werking, die als redenen voor gebruik worden opgegeven. "Ik vond het toch wel een gezelligheidsmiddel. Gezelligheiddrug." [003] "Ik word er heel helder van, lekker wakker. Het gebruiken samen met andere mensen schept ook een band denk ik wel eens." [041] "Gezelligheidsfactor in de eerste plaats en dan op de tweede, derde of laatste plaats functioneel gebruik. De prijs-kwaliteit verhouding voor feestjes is het niet waard, maar als pepmiddel wel. Je kunt langer doorgaan en blijft dan helder. Als ik tijdens een vergadering een opdracht in de wacht kan slepen dan interesseert de prijs me niet. Op feestjes gebruik ik veel meer, bij functioneel maar een beetje." [100] Voor twee respondenten heeft het gebruik ook een duidelijk functioneel aspect. Dit hangt voor hen samen met hun werk en blijft, zoals ook uit bovenstaande blijkt, van ondergeschikt belang. "Ik heb nog wel eens een pakje als pepmiddel voor als ik uitgeblust ben en ik heb nog een zware vergadering. Dan neem ik wel eens een heel klein beetje, nodig voor een beetje energie."[100] "Op die manier een aantal jaren gewerkt in het buitenland. Heel ongeregeld leven, keihard werken, veel lol maken en af en toe een goede snuif. Dat zat er toen dik in, want aan een eind van een opdracht werkte je dagen achter elkaar want het moest gewoon af. Dat snuiven deden we onder het werk door. Dat werd ook gemeenschappelijk betaald, de baas betaalde ook gewoon mee. En dat komt zeker in New York nog voor. In Nederland denk ik niet, het is hier heel anders, de werksituatie is anders, de arbeidsvoorwaarden zijn veel beter." [016]
  Het gebruik heeft een overwegend sociaal karakter en problemen vormen geen aanleiding om te (gaan) gebruiken. "Ik ben geen probleemgebruiker geweest. Voor mij is het echt meer een sociale gebeurtenis eigenlijk." [003] Moeilijke perioden vormen eerder een reden om niet te gebruiken en zich op het gebruik te bezinnen, dan dat ze aanleiding geven tot een vlucht in cocaïne. "Nee, ik gebruik eigenlijk alleen maar als het goed met me gaat. Als ik me klote voel doe ik het gewoon niet." [041] "Op een gegeven moment wilde ik met een meisje dat ik al wel kende een gesprek beginnen. Ik merkte toen dat ik geen gesprek met haar kon beginnen. Daar ben ik toen wel van geschrokken en ik heb toen een jaar niks meer gesnoven of gedronken." [016]
  Cocaïne speelt binnen de levensstijl van dit type gebruiker een beperkte rol. Het wordt gezien als een luxe genotsmiddel met een exclusief karakter. "Eén of twee keer per jaar houden we een bacchanaal, dan wordt er interlokaal een menu samengesteld. Iedere partij verzorgt een bepaalde gang. En daar is coke een essentieel onderdeel van, bij dat zware tafelen. Op de één of andere manier is de coke het toetje geworden. Dan staat het op tafel. Dan zitten we met tien man bij elkaar en dan zijn er maar vier of vijf die er op dat moment zin in hebben. Het is een gevarieerd gezelschap, wel een beetje de kunst- en bouwwereld." [100] "Ik gebruik op een gezellige avond met een paar van mijn vrienden. Ik denk aan een club van een man of zes maximaal. Lekker eten, wijntje erbij. En dan zoals ik al zei, tussen de bavarois en de koffie met calvados, dan komt de spiegel op tafel met een lijntje coke." [069] Om dit exclusieve karakter te behouden wordt het gebruik ook bewust beperkt gehouden. "Als je gewoon in beperkte mate gebruikt dan kun je er veel meer van genieten dan wanneer je echt een gewoonte d'r van gaat maken. Kijk tequila vind ik gewoon bijvoorbeeld een heerlijke drank. Daar ben ik echt verkikkerd op maar dat gaat, kijk als ik in een kroeg ben kan het zijn dat ik die avond toch niet drink. Het kan zijn dat ik één glaasje neem, het kan misschien zijn dat ik er twee neem en that's it gewoon. Want als je daar een gewoonte van maakt, stel dat je iedere avond dat zou gaan drinken, dan verliest het z'n waarde vind ik." [003] Zelfs al is cocaïne in ruime mate beschikbaar, zo heeft een van de respondenten een tijdlang zelf gedeald in cocaïne, dan vormt dit nog geen reden om meer te gaan gebruiken "Ik denk dat ik gewoon ook toen ik in die handel zat, dat dat gewoon een goeie tijd is geweest. Ik heb er een hoop van geleerd en ik denk ook dat mede door het, door de bewuste manier van gebruiken, dat ik het ook zo lang vol heb kunnen houden." [003]
5.2.4    Problematische aspecten
Voor deze groep gebruikers kent cocaïne niet of nauwelijks problematische aspecten. Uitgaande van hun eigen ervaringen wordt, althans voor henzelf, cocaïne niet als verslavend beschouwd. "Ik ben er niet geestelijk of lichamelijk afhankelijk van." [016] "In feite is alles verslavend, ik weet mezelf in de hand te houden, voor mij is coke niet verslavend." [041] Wel zijn ze op de hoogte van negatieve effecten en de gevaren, deze worden voornamelijk bij anderen geconstateerd. "Het blijkt dat een hoop mensen gewoon niet kunnen stoppen. Stel dat ze een gram op zak hebben, dan gaat die gram op. Dat vind ik negatief gewoon. Ik bedoel, ik kan bijvoorbeeld zeggen bij een halve gram coke 'het is lekker geweest', maar voor een hoop mensen is dat dus niet het geval. Die gaan gewoon echt door tot het op is. En verder qua negatieve effecten, nou dat sommige mensen het echt nodig hebben om te communiceren eigenlijk." [003] "Bij mezelf niet. Ik ken wel mensen die het al jarenlang dagelijks gebruiken en daar maak ik me toch wel een beetje ongerust over. Tegen één goeie vriend heb ik het ook gezegd. Dat vond hij niet leuk. Ik vond wel dat er sprake was van een soort persoonlijkheidsverschuiving, die ik niet kon appreciëren. Bijvoorbeeld het koele van iemand, de grote afstandelijkheid, het emotionele verkoelen." [100]
Het gebruik van cocaïne levert geen financiële problemen op. Dit is gezien de inkomsten van de respondenten, in verhouding tot de hoeveelheden die gebruikt worden, ook niet verwonderlijk. "Ik gebruik niet veel. Geen probleem." [100] Criminele activiteiten komen niet of nauwelijks voor en er worden alleen legale inkomsten aangewend als financieringsbron. Eventueel voorkomende wetsovertredingen, zoals zwart werk, staan niet in relatie tot cocaïne. Geen van de respondenten heeft contact met de (drugs)hulpverlening. Het gebruik en de eigen ervaringen geven daar geen enkele aanleiding toe.
5.3    Het ervarings-type
De beschrijving van het ervarings-type is gebaseerd op zes respondenten. Vijf van de zes respondenten zijn mannen. De gemiddelde leeftijd bedraagt 27 jaar. Cocaïne is voor dit type van beperkt belang en staat niet echt centraal. Belangrijk is het zelf opdoen van ervaringen. Pas door dingen zelf uit te proberen en mee te maken kan men de waarde beoordelen. In dit licht moet ook het cocaïnegebruik worden bekeken. Verschillende middelen worden uitgeprobeerd om te zien wat de effecten zijn en cocaïne is daar één van. Pas na zelf gebruikt te hebben kan men er over mee praten. In alle fasen van het gebruik worden de positieve en negatieve effecten tegen elkaar afgezet. Er is sprake van een calculerend gebruik. Over het algemeen houdt dit in dat na verloop van tijd het gebruik afneemt of stopt, omdat het niets nieuws te bieden heeft en andere dingen be langrijker zijn geworden. Het experiment wordt afgesloten en beschouwd als een verrijking van de eigen ervarings- en belevingswereld.
5.3.1    Sociaal-economische achtergrond en status
   
De achtergrond loopt uiteen van arbeidersmilieu tot hogere middenklasse. De opvoeding komt ook bij dit type overwegend op de moeders neer, ook al hebben die soms een baan. Er is sprake van een harmonieuze opvoeding, waarbinnen ze een redelijke vrijheid genieten. De opleiding van de respondenten zelf ligt op MBO- of HBO-niveau. Het schoolverloop wordt voor de meesten gekenmerkt door diverse schoolwisselingen en een aantal niet afgemaakte opleidingen. "Ik ben eigenlijk een soort autodidact. Ik ben er na vier HAVO afgegaan. Twee jaartjes MBO-cultureel werk gedaan, maar dat beviel me ook niet." [080] "MAVO en HAVO met het bekende pretpakket. Daarna Sociale Academie, HBO. Daarna langdurig dienst weigeren en vervangende dienst plicht. Ik heb anderhalf jaar lang geprobeerd om sociologie te studeren, maar dat kon mij niet boeien dus daar ben ik mee opgehouden." [084]
De maatschappelijke posities verschillen. Twee respondenten volgen momenteel nog een HBO-opleiding, twee respondenten hebben een reguliere baan en twee respondenten zijn werkloos. Gezien deze verschillende posities lopen de inkomens uiteen. "Dat varieert. Drieduizend gulden heb ik altijd wel in de maand, maar daar moet altijd weer veel vanaf." [084] "Beroerd. Een uitkering, nou ja dat varieert. Ik heb gewoon een uitkering als basis en daarbuiten schnabbel ik gewoon wat bij. En dat is vooral in de zomertijd, zeg maar vanaf maart tot en met september verdien ik per maand zeg maar variërend van 100 tot 300 gulden bij in de maand. En dat is net dat kleine beetje waardoor ik net af en toe wat dingen kan doen." [017] Het overgrote deel van de respondenten woont op zichzelf. Slechts één respondent is getrouwd en heeft kinderen. Voor de twee studerende respondenten speelt het uitgaan nog een belangrijke rol. Zij zijn ook aanmerkelijk jonger (20 en 21 jaar) dan de andere respondenten. Voor de overige respondenten is het uitgaan minder belangrijk geworden. Voor de een is het een baan voor de ander een gezin, die langzamerhand belangrijker zijn geworden en meer tijd vragen.
5.3.2    Drugscarrière
Pre-cocaïne periode
In de periode voorafgaand aan het cocaïnegebruik speelt nieuwsgierigheid en het zelf opdoen van ervaringen al een belangrijke rol. Alcohol en cannabis zijn middelen waarmee men al snel in aanraking komt. "In de kroeg ben ik zelf op zoek gegaan naar softdrugs. Toen ben ik gewoon naar iemand toegestapt van 'volgens mij gebruik je drugs en ik wil ook drugs gebruiken, scoor jij eens voor mij'. Toen zijn we samen gaan blowen, nou dat was een hele goeie ervaring, dat was leuk, dat was heel erg leuk, heel erg naar m'n zin gehad." [017] "Mijn eerste blowtje had ik toen ik veertien was." [030] Ook andere middelen zoals LSD, paddestoelen en speed worden uitgeprobeerd. "Ik heb twee keer LSD gebruikt, maar dat beviel me niet. Dat liep gewoon verkeerd af. We waren met zeven man en de jongens hadden al wat genomen en de meisjes niet. Toen kregen die andere drie jongens ruzie met die meisjes en dat liep dus helemaal verkeerd. En toen heb ik bewust een half jaar gewacht en in een hele vertrouwde omgeving nog een kwart trip genomen. Dat was heel licht en dat beviel en ik dacht, 'nou heb ik ook een keer meegemaakt dat het leuk was, finito'." [080] Zelfs heroïne blijkt niet van het experiment uitgesloten te worden. Drie van de zes respondenten hebben hier ervaring mee. Deze ervaring blijft echter beperkt. "Zo ben ik ook met smack in aanraking gekomen. Dat heb ik bewust een week gebruikt. En na een week heb ik dat nooit meer gedaan. Maar ik wou het gewoon weten." [038] Of het gebruik van heroïne aan dat van cocaïne vooraf gaat of daarop volgt, hangt min of meer van toevallige omstandigheden af. Het past binnen de drang om te experimenteren met verschillende drugs. Dit houdt overigens niet in dat men zo maar willekeurig alle middelen probeert die voor hun voeten komen. Voor de meesten zijn er bepaalde grenzen. "In die periode werd me van alles en nog wat aangeboden, maar speed dat heb ik altijd categorisch afgewezen want ik zag al wat er daarna gebeurde met mensen. Ze raakten enorm opgefokt en kregen enorme afkick verschijnselen. Toen was ik 17, 18. In die tijd was psylosobine nog populair. Dat zie je nu ook niet meer." [080] "Ik weet gewoon van smack dat je er geestelijk aan verslaafd kan raken en voor mij verlaagde je je met smack echt. Ook het effect van smack hoefde voor mij niet. Het is gewoon dat je heel heftig stoned bent en daar hou ik niet zo van." [030]
Initiatie
Voor vier respondenten ligt de leeftijd waarop ze met cocaïne in aanraking komen rond de 18 jaar. Twee respondenten beginnen rond hun vijfentwintigste. "Toen heb ik op m'n achttiende, negentiende voor het eerst coke gebruikt, dat was m'n eerste harddrug en dat was wel een hele rare ervaring, heel weird. Alles werd heel erg helder, ik had al geblowed en ja het was heel erg leuk eigenlijk of zo. Ja het bekende verhaal van coke, dat hoor je van iedereen denk ik. Net alsof d'r een hele wereld voor je open gaat, de mist trekt op en wauw te gek! De zon die schijnt mooi en alles begint te blinken, alles krijgt een leuk glansje en alle ideeën die je te binnen schieten, dat vond ik allemaal heel erg leuk." [017] "Op feestjes. Toen had ik een stel vrienden en die hadden cocaïne en dat moest ik ook proberen. Maar daar voelde ik weinig van. Dat kwam later pas. Toen later ging ik ook meer gebruiken en andere drugs proberen." [038] Voor zij beginnen te gebruiken zijn de meesten al goed op de hoogte van wat cocaïne is en wat zij kunnen verwachten. Het is vaak een noodzakelijke voorwaarde en zelfs een gedegen voorberei ding is voor sommigen niet ongewoon. Deze kennis is echter niet voldoende, men wil het zelf ervaren. "Ik had al eens eerder harddrugs aangeboden gekregen, maar ik wilde niet. Ik wist er voor mezelf niet genoeg van af." [017] "Voordat ik ermee begon heb ik me ook heel goed voorbereid. Tenminste ik was gewoon goed voorbereid. Ik had er alles al over gelezen. Bij de eerste lijn wist ik ook wat wel kon, wat niet kon, wat niet echt schadelijk was. Gewoon dingen die mensen zich allemaal afvragen als ze iets voor het eerst gebruiken. Ik wist heel goed waar ik mee bezig was." [030]
Verloop
De duur van gebruik loopt uiteen van vier maanden tot acht jaar. Het gebruik kan na de eerste kennismaking flink oplopen. Het is een periode waarin druk geëxperimenteerd wordt zowel wat betreft frequentie als hoeveelheid. "Dan een keertje vier dagen in de week en dan gewoon weer drie weken niet. Niet meer zoals daarvoor, toen was het echt gewoon minimaal drie keer per week. Dat is gewoon het weekend, vrijdag, zaterdag, zondag. En als het dan nog even kon ook nog verder door de week." [001] "Na die eerste keer weet ik mij te herinneren, dat wij vrij vaak over cocaïne beschikten. En dat we dat dan ook dagelijks deden. Maar je geheugen schiet vaak te kort, omdat het in een bepaalde roes-periode gebeurt. Maar van wat ik mij er nog van kan herinneren is dat het een week of acht moet hebben geduurd en dan vrij intensief, met de bijbehorende verschijnselen van niet meer behoorlijk kunnen functioneren." [084] Het voornaamste circuit van gebruik is het circuit van goede vrienden. Daarnaast speelt ook dat van het uitgaan een rol. "Thuis, we vonden het allebei wat schlemielig om dat op een toilet te doen." [084]
Zoals gezegd worden diverse middelen uitgeprobeerd en is het van toevallige omstandigheden afhankelijk of dit aan cocaïnegebruik voorafgaat dan wel erop volgt. De middelen waarmee men experimenteert variëren van lijm snuiven tot XTC. "Je gaat ook op zoek naar andere dingen, je wordt nieuwsgieriger. Je gaat met mensen om die drugs gebruiken. Je gaat heel veel praten over dingen zoals LSD, trippen, noem het maar, heroïne en dan wil je het ook allemaal wel een keertje gaan proberen, XTC enzo." [001] "Zo op m'n twintigste, toen ben ik echt volop gaan experimenteren en toen ben ik ook met smack in aanraking gekomen. Ik kende al volop mensen die smack gebruikten en ik heb ook, voor dat ik zelf smack gebruikte er volop bijgezeten. Met mensen omgegaan die zelf smack gebruikten, maar ik niet. Toen heb ik op een gegeven moment gezegd, 'nou kom maar op, ik weet nu genoeg of zo, ik weet wat ik kan verwachten en laat me het nu maar eens echt ervaren'. Toen heb ik misschien in twee jaar tijd 20 of 30 keer smack gebruikt." [017] Na een periode van experimenteren neemt het gebruik van cocaïne en de andere middelen weer af of stopt zelfs helemaal. Alcohol, hasj en af en toe cocaïne is het algemene patroon wanneer gekeken wordt naar het huidige drugsgebruik. "Op een gegeven moment toen ik er echt serieus mee wou gaan stoppen, zo'n drie kwart jaar geleden, zo van 'jongens het hoeft voor mij niet meer'. Ik begon het gewoon een beetje zonde van m'n geld te vinden enzo. Echt veel geld dat heeft het me wel gekost natuurlijk." [001] "Een biertje en heel af en toe coke. Ik blow niet meer." [041]
Aard van het gebruik
Snuiven is de meest voorkomende wijze van gebruik, maar ook andere wijzen worden of zijn uitgeprobeerd. Hier speelt het experimenteren weer een belangrijke rol. "En dan natuurlijk vele dingen, coke, je kan het basen, je kan het chinezen. Dat heb ik ook nog wel een tijdje gedaan. (...) Meestal doe ik het thuis altijd op een spiegel, op een hele grote spiegel. Als ik uitga op een kleine spiegel, of ik moest weer iets glads zoeken. Gewoon in de auto op het hoesje van een cassettebandje, dat is ook een glad hoesje. Dan gewoon goed fijn snijden. Mooie lijntjes leggen. En dan met een kokertje, haalt niet uit wat, van een briefje gevouwen, van papier gevouwen, dat haalt niet uit, of desnoods gewoon een lege pen." [001] "Ik heb een aantal keren gebased. En een keer had ik dus echt die base-fles en daarna voelde ik me heel onrustig, ik begon te zweten en had zoiets van: 'ga weg mensen, want ik wil naar bed'. Het had niet het effect wat ik graag heb met drugs, waar ik naar op zoek ben. Wat ik wilde bereiken dat kreeg ik daar niet mee. Ook niet met chinezen. Ook dat was niet leuk." [030] De grens van de verschillende gebruikswijzen ligt voor de respondenten bij het spuiten. Niemand heeft dit uitgeprobeerd.
Over de effecten wordt vrij uitvoerig uitgeweid. Soms heeft het iets weg van een wetenschappelijk experiment en worden zij nauwkeurig bijgehouden en geanalyseerd. "We hebben een poos gehad dan namen we gewoon het papier erbij. Dan schreven we op het tijdstip dat we het hadden genomen, hoe lang het duurde. Daarna schreven we op wanneer we de volgende lijn namen en hoe lang dat duurde. Dat schreven we dan op. Dan ben je er echt mee aan het experimenteren. Later bleek dat er geen touw aan vast te knopen was. Soms had je zo'n lekker gelukzalig gevoel na een lijntje of twee en een andere keer dan snoof je een heel kwart en dan voelde je nog niks. Dan loop je echt te balen. Je gaat er dan op zitten wachten, je gaat het forceren." [030] "Als je cocaïne gebruikt lijkt het net of je slimmer bent. Of je wat helderder bent en mensen beter kunt doorzien. (...) Het was best wel stoer. Je durfde meer. Het geeft een soort gevoel van superioriteit. Maar dat vind ik een eng woord, maar het is toch iets in die richting. Je krijgt ook zo'n cool gevoel, zo van 'je kan alles aan'." [041] Omdat het gebruik heel bewust gebeurt en nauwkeurig in de gaten wordt gehouden, is men ook in staat de negatieve effecten duidelijk aan te geven. "Als je veel hebt gebruikt is de uitwerking gewoon niet zo lekker. Je wordt een beetje depressief. Ik bedoel in het begin vind je het leuk, lekker, maar als het uitgewerkt is merk je gewoon dat het over is weet je. Op feestjes ook, maar daar moet je je gewoon bij neerleggen van 'ja het houdt op' weet je en dan voel je je gewoon iets minder. Je wordt niet ziek of zo, maar een beetje depressief, je baalt een beetje." [001] "Het was een prettig verdovend gevoel, veel pret. Maar de volgende ochtend als ik weer moest werken dan had ik wel twee uur daar voor nodig, maar dat kwam ook door slaapgebrek en alcoholgebruik. De bekende ontwenningsver schijnselen. Je verliest dan veel tijd in die beginuren. (...) En ik was een beetje trillerig, koud en had last van concentratieverlies als ik niet gebruikte." [084]
Het verkrijgen van cocaïne gaat via het vrienden-circuit of via een huisadres waar geen heroïne verkocht wordt. "De eerste keer heb ik het gekregen van vrienden en later kocht ik vaak een pakket van 100 gulden samen met een vriendje. De dealer waar ik het meest van gekocht heb die verkocht cocaïne, hasj en weed." [080] "Het is niet zo dat ik het altijd bewust zelf heb gekocht. Ja, je bent een meisje en er zijn altijd gasten die je op die manier willen versieren. Ik trapte er niet in, maar gebruikte wel zijn spul. 'Oh, heb je coke, wat interessant, geef mij ook eens wat'." [038] De heroïne heeft geen vaste plaats gekregen in het arsenaal van gebruikte middelen. Vaak kreeg men dat van vrienden en hoefde men niet op zoek naar een dealer die ook heroïne verkocht.
5.3.3    Betekenis en functie van cocaïne
Cocaïne speelt een min of meer perifere rol in het leven van dit type. Het past binnen een stijl van leven waarin het zelf opdoen van ervaringen belangrijk wordt geacht. Men probeert dingen uit, omdat men uit eigen ervaring wil weten wat het precies is en wat het inhoudt. "Ik ben altijd met drugs aan het experimenteren geweest en dan op een gegeven moment ga je d'r afstand van nemen en dan ga je kijken van hoe kijk ik nou tegen dingen aan, of hoe heb ik dat ervaren en hoe vind ik dat nu. Zo ben ik feite wel heel bewust met drugs aan het experimenteren. En ja, coke was in het begin was het de kick van het heldere, wow! Dat was echt te gek, dat maakt het zo subliem, dat geeft net even die finishing touch aan de ervaring die je hebt. Ja, en op een gegeven moment dan heb je dat gewoon helemaal niet meer nodig, dan ben je d'r helemaal niet meer mee bezig. Dan hoeft dat helemaal niet, want ik kan ook gewoon, als ik nu gaar begin te worden en ik wil wakker blijven, ik neem kauwgum en ik kan mezelf in een trance van speed brengen." [017] "Ik vond het wel interessant. Ik wou weten wat het is en dat is met een boel drugs. Ik heb een heleboel uitgeprobeerd gewoon om te kijken wat het is. Het was spannend. Het mag niet. En ik was nieuwsgierig." [038]
Tijdens alle fasen van het gebruik worden nauwkeurige afwegingen gemaakt en dit bepaalt uiteindelijk de plaats die cocaïne in gaat nemen. Twee respondenten zijn helemaal gestopt en vier gebruiken nog sporadisch. "Het werk kwam gewoon niet goed, omdat je de hele nacht maar doorging en als je dan om zes uur 's ochtends naar je nest gaat dan sta je er niet om acht uur weer naast. Dat was ook een reden om er mee te stoppen. Een eigen zaak is wel leuk maar je moet er wel wezen. Want als 's middags om een uur allemaal mensen tevergeefs op de stoep staan. Dat is gebeurd en dat kan niet. Op een gegeven moment krijg je het effect dat je achter jezelf aan loopt te hollen daardoor. Je begint laat, dat kan je alleen maar oplossen door tot 24.00 uur door te werken. Dan ga je weer aan de coke. De volgende dag ben je weer te laat dus zit je weer met een achterstand. En op een gegeven moment kom je er niet meer uit." [080] Gaat het problemen opleveren, wordt het een sleur, of heeft men het wel gezien, dan wordt er ook makkelijk mee gestopt. "Het werd een sleur en ik denk dat, dat de reden is dat wij er mee gestopt zijn." [084] "De meeste mensen die ik ken dat zijn cokegebruikers op het zelfde vlak als ik. Die gebruiken allemaal op een zelfde manier de drugs. Het is ook heel typerend want in feite, het grootste gedeelte van mijn kennissenkring en vriendenkring dat zijn allemaal mensen die overgebleven zijn uit de begin jaren tachtig, eind jaren zeventig, die ook alles geprobeerd hebben en gedaan hebben watGod verboden heeft en die ook tot deze conclusie zijn gekomen. Die allemaal een stap terug hebben gedaan, van hé ik heb het gezien, ik heb het gehad, ik weet het nu. Nu doe ik het wanneer ik het wil, af en toe voor de grap en smack gebruiken is out of the question, speed gebruik is out of the question." [017]
Voor de meeste respondenten is het een geslaagd experiment geweest. Het vormde net als andere dingen die zij uitgeprobeerd hebben een verrijking van hun ervarings wereld. Men weet nu tenminste waarover men praat en dit geeft hen soms een verheven gevoel over mensen die die ervaring niet hebben. "Wat je je ook altijd kunt afvragen bij drugs is of het je belevingswereld beïnvloedt. Iemand die nooit iets heeft gebruikt, kan zich ook niet voorstellen of het iets heeft bijgedragen aan je ontwikkeling. Als ik bij voorbeeld aan mijn zwager denk, die heeft geen flauw benul wat zich hier op het Centraal Station afspeelt. Voor dat soort mensen is het onvoorstelbaar. Mijn blowen en mijn korte cocaïnegebruik hebben toch wel invloed gehad op mijn denken." [084] "Ik denk doordat ik zoveel drugs gebruikt heb en daardoor een hele rijke ervaringswereld aan stemmingen d'r bij heb gekregen. En die kan je op de een of andere manier, op een gegeven moment kan je daar een klein vonkje van voelen en dat kan je zelf gaan versterken of zo en dat is heel tof. Je hebt de drugs niet meer nodig. Minder, veel minder." [017] "Ik heb wel het gevoel dat ik wat meer gezien heb, wat meer erover nagedacht. Oké, het is een afgesloten gebied voor mij, dat weet ik nu wel. Nu heb ik echt zo iets van: 'dat weet ik allemaal al'. Het leven kan nu weer gewoon verder gaan." [030]
5.3.4    Problematische aspecten
Ondanks de verschillende negatieve effecten die worden aangegeven, beschouwt geen van de respondenten zich als verslaafd. Men is altijd bewust bezig geweest met het gebruik en zodra de negatieve effecten gaan overheersen, mindert men of stopt zelfs volledig. "Het is best wel aan te raden voor het gevoel wat het je geeft. Maar aan de andere kant zeg ik dat je er wel mee uit moet kijken. Want je kan er echt in opgaan en op een gegeven moment verlies je jezelf er even in. Je moet het toch wel nuchter een beetje kunnen relativeren. Alles heeft zijn positieve en negatieve kanten en ik vind dat je alles altijd aan twee kanten moet bekijken." [030]
In fysiek opzicht levert het gebruik niet veel problemen op. Men houdt het goed in de gaten en mindert het gebruik als het uit de hand dreigt te lopen. "Negatief is lichamelijk, m'n longen. Niet alleen met basen. Op een gegeven moment, als je veel snuift krijg je ook last van je longen. Je hebt kans dat je verkouden wordt en dan krijg je zo'n chronische verkoudheid die anderhalve week duurt terwijl je helemaal niet ziek bent. Da's puur een anti-reactie van je lichaam. En dat breekt je weerstand onwijs af natuurlijk. En hoe slechter de coke, hoe harder het afbreekt. Maar dat is met alle drugs." [017]
Niemand is in financiële problemen gekomen, al vindt men het achteraf weleens zonde van het geld dat men heeft uitgegeven. "'s Ochtends heb je dan een soort van financiële kater, gewoon vanwege het feit dat je zoveel geld verkwist hebt. Dat het gewoon door je neus op is gegaan, terwijl je daar ook een hoop andere dingen van had kunnen doen. Ik heb nooit in de problemen gezeten door te hoge schulden." [030] Criminaliteit komt niet of nauwelijks voor en staat zeker niet in relatie tot cocaïnegebruik. "Nooit, ook niet om de coke van te betalen. Ik heb er wel eens aan zitten denken: 'Goh als je dat deed nou, dan had je makkelijk geld'. Maar dat is niet mijn stijl. Ik zou er geen morele bezwaren tegen hebben, dat niet. Maar, nee het hoeft voor mij niet." [030] Geen van de respondenten heeft contact gehad met de (drugs)hulpverlening.
vorige   volgende
Colofon en inhoudsopgave
Hoofdstuk 1    Inleiding en probleemstelling
Hoofdstuk 2    Verkooppunten
Hoofdstuk 3    Algemene impressies
Hoofdstuk 4    Karakteristieke kenmerken
Hoofdstuk 5    Typologie
Hoofdstuk 6    Spreiding, verspreiding en omvang
Hoofdstuk 7    Conclusies en discussie
Samenvatting
Literatuur
Bijlage A    Verklarende woordenlijst
Bijlage B    Beroepsclassificatie naar soorten
Bijlage C    Patronen van gebruik
 
© INTRAVAL, Groningen-Rotterdam .
Deze site wordt onderhouden door De Poel Webdesign.